ADAMTS: shėnjuesit e mundshėm tė inflamacionit tė pulpės

Endodonci | 6 Maj 2022 |

ADAMTS: shėnjuesit e mundshėm tė inflamacionit tė pulpės

Nga Lara Figini


Faktorėt fizikė, kimikė dhe iatrogjenė, tė ndikuar nga prania e mikrobeve, mund tė ēojnė nė ndryshime tė mėdha inflamatore nė pulpėn dentare. Rastet e pulpitit tė kthyeshėm dhe tė pakthyeshėm ndryshojnė nga njėri-tjetri pėr shkak tė parametrave dhe simptomave klinike tė pacientit (anamnezė e dhimbshme), si dhe pėr kohėn e gjakderdhjes pasi ekspozohet pulpa dentare.

Fatkeqėsisht, gjendja klinike e pulpės nuk ėshtė gjithmonė nė korrelacion me gjendjen histologjike tė saj, pėr mė tepėr, ekzaminimi histopatologjik nuk ėshtė i mundur pa ekstraktimin e dhėmbit apo heqjen e pulpės.

Pėr tė ndihmuar dentistėt tė vendosin se cila metodė trajtimi ėshtė mė e mira pėr sėmundje tė ndryshme tė pulpės, ėshtė e nevojshme tė zhvillohet njė biomarker diagnostikues i aftė pėr tė pėrcaktuar stadin e sėmundjes histopatologjikisht pa hyrė nė pulpė. Kjo ėshtė arsyeja pse ndėrmjetėsit inflamatorė nė indin e pulpės dhe ndryshimet nė kėta ndėrmjetės midis njė pulpe tė shėndetshme dhe njė pulpė tė inflamuar janė analizuar nė studime tė shumta.

Shkatėrrimi i matricės jashtėqelizore (ECM) ėshtė i zakonshėm nė inflamacionin e pulpės, si nė sėmundjet e tjera inflamatore. ECM ka shumė enzima proteolitike, shumica e tė cilave janė anėtarė tė familjes MMP9 (matriksi i metaloproteinazės). Ėshtė treguar se A disintegrina dhe trombospondina e metaloproteinazės (ADAMTS), anėtarė tė familjes MMP, kanė njė rol tė rėndėsishėm nė procese tė ndryshme fiziologjike dhe patologjike tė ECM.

ADAMTS ėshtė njė familje e enzimave tė proteazės jashtėqelizore me shumė domene dhe te njerėzit janė identifikuar 19 anėtarė tė kėsaj familjeje, i pari prej tė cilėve, ADAMTS-1, u pėrshkrua qė nė vitin 1997.
Funksionet e njohura tė proteazave ADAMTS pėrfshijnė pėrpunimin e prokolagjenėve dhe faktorit von Willebrand, si dhe ndarjen e aggrecan, versican, brevican dhe neurocan, duke i bėrė ato enzima kyēe pėr rimodelimin e matricės jashtėqelizore. Ėshtė treguar se ato kanė role tė rėndėsishme nė organizimin e indit lidhor, nė koagulimin, inflamacionin, artritin, angiogjenezėn dhe migrimin e qelizave.

Pėr shembull, shumica e rasteve tė purpurės trombocitopenike trombotike rrjedhin nga frenimi, i ndėrmjetėsuar nga autoantitrupat, i ADAMTS-13.

Interesi pėr proteazat ADAMTS po rritet ēdo ditė e mė shumė, vitet e fundit, pėr shkak tė dominimit tė tyre nė strukturė dhe pranisė sė tyre nė ECM. Megjithatė, asnjė studim, pėrveē sa vijon, nuk ėshtė kryer me qėllim pėr tė hetuar nėse ADAMTS janė efektive edhe nė patologjitė e pulpės dentare.

Tipologjia e kėrkimit dhe modaliteti i analizės

Nė njė studim tė botuar nė Journal of Endodontic, autorėt krahasuan nivelet e metaloproteinazave tė ndryshme A disintegrin dhe trombospondin (ADAMTS-1, -4 dhe -9), tė lidhura me zbėrthimin e proteoglikaneve dhe frenuesit indor tė metaloproteinazės 3 (TIMP-3) nė matricėn jashtėqelizore tė pulpave dentare tė shėndetshme dhe nė ato me pulpite simptomatike tė pakthyeshme.

Nė studim, autorėt mblodhėn mostra tė indit tė pulpės tė diagnostikuara si tė shėndetshme dhe mostra tė indit tė pulpės me pulpit simptomatik tė pakthyeshėm nga 48 pjesėmarrės. Pulpat e shėndetshme dhe tė inflamuara u transferuan mė pas direkt nė tubat Eppendorf (Labosel, Stamboll, Turqi) dhe u ruajtėn nė 280°C (Nüve-DF490; Nüve, Ankara, Turqi) deri nė pėrdorim tė mėtejshėm. Mė pas u kryen trajtimet rutinė tė kanalit tė rrėnjės.

Nivelet e ADAMTS-1, -4 dhe -9 dhe TIMP-3 u matėn nė supernatantėt njerėzorė tė ekstraktuar nga indi i pulpės dentare duke pėrdorur komplete tė analizės sė enzimės imuno-absorbuese (USCN, Wuhan, Kinė). Pėr tė dhėnat parametrike u pėrdorėn testi t i kampionit tė pavarur dhe analiza e variancės me njė drejtim dhe pėr tė dhėnat joparametrike u pėrdorėn testet Kruskal-Wallis dhe Mann-Whitney U.

Rezultatet

Kishte njė ndryshim statistikisht domethėnės midis niveleve ADAMTS-1 dhe -9 dhe niveleve TIMP-3 midis dy grupeve tė pulpės sė shėndetshme dhe tė pulpės, por jo njė ndryshim domethėnės pėr nivelet ADAMTS4. Rezultatet e kėtij studimi treguan se nivelet e ADAMTS-1 dhe -9 ishin mė tė larta nė grupin e pulpitit sesa nė grupin e pulpės sė shėndetshme, ndėrsa niveli TIMP-3 ishte mė i ulėt nė grupin e pulpitit.

Konkluzionet

Nga tė dhėnat e kėtij studimi, tė cilat duhen konfirmuar edhe nė punime tė tjera tė ngjashme, mund tė konstatohet se ADAMTS-1 dhe -9 dhe TIMP-3 mund tė kenė njė rol nė inflamacionin e pulpės, ndėrsa ADAMTS4 nuk ka lidhje me inflamacionin e pulpės.

Implikimet klinike

Ky studim ėshtė i pari qė vlerėson nivelet e ADAMTS nė indin e pulpės. Rezultatet ofrojnė informacion tė rėndėsishėm pasi ADAMTS-1 dhe -9 dhe TIMP-3 mund tė luajnė njė rol nė inflamacionin e pulpės dhe kjo duhet tė hetohet mė tej nė tė ardhmen me studime cilėsore.

Pėr mė shumė informacion:

Golbasi F, Erdemir A, Kisa U. Comparison of ADAMTS levels in pulp tissue samples of healthy and symptomatic irreversible pulpitis teeth. J Endod 2022 Apr;48(4):496-501.



Pėr tė votuar duhet tė vendosni kredencialet tuaja nė Medikey
Nuk ėshtė interesantPak interesantInteresantShumė interesantEkstremisht interesant
( 0 votim / mesatar )
LOGIN


© LIFE SHPK   |   NIPT L41629010D