Lezionet mė tė zakonshme orale, si t'ia "shpjegoni" ato pacientit

Higjiena dhe Parandalimi | 1 Korrik 2021 |

Lezionet mė tė zakonshme orale, si t'ia "shpjegoni" ato pacientit

Nga Lara Figini


Lezionet orale janė shumė tė zakonshme, shpesh me origjinė infektive dhe gjithashtu mund tė jenė shumė tė dhimbshme dhe pėr kėtė arsye mund tė ndikojnė edhe nė ushqyerjen dhe higjienėn orale.

Disa ulēera ose lezione tė gojės mund tė jenė gjithashtu traumatike, pėr shembull pėr shkak tė kafshimit tė faqeve ose gjuhės ose protezave tė lėvizshme dentare. Nė rastet mė tė shpeshta, kėto dėmtime shėrohen vetė pėr rreth njė javė. Por ēfarė duhet t'i shpjegohet pacientit pėr ta lejuar atė tė dallojė dhe njohė dėmtimet e ndryshme orale dhe tė kuptojė se kur ėshtė e nevojshme t'i drejtohet njė specialisti?

Tipologjia e kėrkimit dhe modaliteti i analizės

Nė njė artikull, botuar nė "Journal of the American Dental Association" nė gusht 2020, autorėt ilustrojnė njė vademekum tė shkurtėr, qė i  ofrohet pacientėve, pėr t'i shpjeguar atyre se cilat janė lezionet orale mė tė zakonshme dhe si mund tė dallohen kur nisin tė zhvillohen, duke i vendosur ata nė kushtet e tė qenit nė gjendje tė kuptojnė kur ėshtė e nevojshme tė kontaktojnė specialistin.

"Plagėt" ose lezionet orale mė tė zakonshme pėrfshijnė:
• plagė nga kanceri;
• herpesi i  buzėve;
• infeksionet nga maja orale, tė tilla si mėllenja.

Aftet

Aftet zhvillohen brenda gojės, zakonisht nė faqe, gjuhė ose mishrat e dhėmbėve.

Forma dhe madhėsia: Kėto lezione janė tė rrumbullakėta dhe tė vogla (sa madhėsia e gomės sė lapsit), por ndonjėherė mund tė jenė edhe mė tė mėdha.

Ngjyra: ngjyra e tyre ėshtė e verdhė nė mes me njė kufi tė kuq pėrreth.

Shkaktarėt: kafshimi i pjesės sė brendshme tė faqeve ose gjuhės, goja e vazhdueshme e thatė, historia familjare e plagėve tė kancerit, nivele tė ulėta tė mineraleve ose vitaminave tė caktuara nė dietė, tė tilla si hekuri, acidi folik dhe vitaminat B, stresi emocional.

Shėrimi: aftet zakonisht shėrohen brenda 1 deri nė 2 javė.

Ēfarė duhet tė bėni: Shkoni te dentisti juaj i cili mund tė pėrshkruajė njė medikamment pėr ta aplikuar nė lezion ose njė gargarė qė mund tė pėrshpejtojė shėrimin dhe tė zvogėlojė dhimbjen.

Herpesi i buzėve

Herpesi shfaqet kryesisht nė buzė. Kėto lezione pėrsėriten nė mėnyrė ciklike pas muajsh.

Para se tė ndodhė, ju mund tė ndjeni ndjesi shpimi gjilpėrash, mpirje ose ndjesi djegieje nė zonėn ku do tė ndodhė. Pas rreth 6 orėsh, shfaqen flluska, tė cilat zgjasin disa ditė, pas sė cilės shpėrthejnė dhe formohet njė "kore". Herpesi mund tė transmetohet lehtėsisht nga njė person tek tjetri, veēanėrisht nė fazėn nė tė cilėn flluskat shpėrthejnė dhe formohet njė kore.

Shkaqet: herpesi shkaktohet nga njė virus dhe mund tė nxiten nga ethet, ekspozimi nė diell, lodhja ekstreme, ndryshimet hormonale, tė tilla si shtatzėnia ose menstruacionet.

Shėrimi: herpesi labial shėrohet zakonisht nga 1 deri nė 10 ditė pasi tė shfaqen flluskat.

Ēfarė duhet tė bėni: ėshtė e rėndėsishme tė konsultoheni me dentistin ose mjekun tuaj pasi ata mund tė pėrshkruajnė trajtime ose kremra qė mund t'ju ndihmojnė tė shėroheni mė shpejt dhe madje mund tė zgjasin kohėn midis shpėrthimeve. 

Infeksionet e majave orale

Dy llojet e zakonshme tė infeksioneve tė majave orale janė:
• mėllenja;
• stomatiti protetik.

- Mėllėnja

Ngjyra dhe zonat e zhvillimit: ka ngjyrė tė bardhė, zhvillohet brenda faqeve, gjuhės ose qiellzės. Ky lloj infeksioni ėshtė i ndryshėm nga infeksionet e tjera tė tharmit nė atė qė rreshtimi i tij mund tė copėtohet. Mėllenja zakonisht lidhet me pėrdorimin e inhaluesve steroide pėr probleme tė frymėmarrjes, tė tilla si astma. Shpėlarja e gojės me ujė pas pėrdorimit tė aparatit tė thithjes mund tė zvogėlojė rrezikun e shfaqjes sė mėllenjės.

- Stomatiti protetik

Ėshtė njė infeksion i shkaktuar kryesisht nga protezat e lėvizshme, megjithėse mund tė zhvillohet tek kushdo qė mban njė pajisje orale, tė tilla si kurora ose ura.

Ngjyra dhe forma: njolla tė kuqe, zakonisht tė ndritshme.

Zona mė e zakonshme e manifestimit: qiellza.

Shkaqet: higjiena e dobėt e gojės (veēanėrisht nėse nuk pastroni protezėn ose pajisjen orale), veshja e pajisjes pėr njė kohė tė gjatė (pėr shembull, protezat duhet tė hiqen gjatė natės), protezat e papajtueshme ose pajisjet orale.

Ēfarė duhet tė bėni: kontaktoni dentistin nėse vėreni shenja tė mėllėnjės ose stomatitit pasi ai mund tė pėrshkruajė trajtimin mė tė pėrshtatshėm. Pėrveē kėsaj, dentisti mund tė kontrollojė protezat dentare dhe tė verifikojė pėrshtatshmėrinė e tyre ose jo. Krahas kėtyre lezioneve orale mė tė zakonshme, ka edhe shumė tė tjera mė pak tė shpeshta pėr tė cilat pacienti duhet tė konsultohet menjėherė me njė specialist.

Konkluzione

Aftet, herpesi dhe infeksionet e majave janė dėmtimet mė tė zakonshme orale dhe mund tė jenė tė dhimbshme, tė shėmtuara dhe tė ndėrhyjnė nė higjienėn dhe ushqimin e duhur. Tė mėsuarit pėr t'i dalluar ėshtė e rėndėsishme, ashtu siē ėshtė tė dish kur duhet tė shkosh te dentisti. Ėshtė absolutisht e rekomandueshme qė tė shkoni te dentisti ose specialisti sa herė qė ndonjė dėmtim oral nuk tėrhiqet spontanisht brenda dy javėsh.

Pėr mė shumė informacion:

Mark AM. Common oral sores and infections. JADA 2020;151(8):640.



Pėr tė votuar duhet tė vendosni kredencialet tuaja nė Medikey
Nuk ėshtė interesantPak interesantInteresantShumė interesantEkstremisht interesant
Ekstremisht interesant ( 2 votim / mesatar 5 )
LOGIN


© LIFE SHPK   |   NIPT L41629010D